Półton i cały ton: linijka, którą zmierzysz cały gryf
Dlaczego tego potrzebujesz
Wokalista na próbie mówi: „Za wysoko dla mnie, zagraj to o ton niżej.” Jeśli nie wiesz, czym jest „ton” w tym zdaniu, zaczniesz przestawiać akordy na ślepo i tracisz czas całego zespołu.
Półton i cały ton to jednostki, w których muzyka mierzy odległości. Każda skala i każdy akord w kolejnych lekcjach to tylko przepis z tych dwóch słów. Na gitarze jest to prostsze niż na jakimkolwiek innym instrumencie: wystarczy liczyć progi.
Teoria w pigułce
Półton = 1 próg
Najmniejsza odległość w muzyce zachodniej. Jeden stopień na schodach. Po angielsku half step.
Cały ton = 2 progi
Dwa stopnie naraz. Po angielsku whole step. Skrótów W i H używamy dlatego, że polskie C i P myliłyby się z dźwiękiem C.
Między dźwiękami podstawowymi jest W
Wyjątki znasz z lekcji 2: E–F i B–C leżą obok siebie, między nimi jest tylko półton. (Dźwięk B w polskich śpiewnikach to H.)
Kierunek jest ważny
W górę = o próg bliżej pudła gitary, w dół = w stronę główki. „O ton niżej” oznacza przesunąć wszystko o 2 progi w stronę główki.
Wzór, który warto znać już teraz
W lekcji 9 powstanie z niego skala durowaLinijka na gryfie
Na 5. strunie zaznaczone są dźwięki podstawowe i kroki między nimi. Kliknij próg, z którego chcesz wyjść, a potem rób kroki przyciskami W i H.
Cały ton także przez strunę
Dźwięk o cały ton wyżej znajdziesz na tej samej strunie o 2 progi dalej albo na sąsiedniej wyższej strunie o 3 progi niżej. Między strunami G i B jest to o 2 progi niżej. Dlaczego, wyjaśni lekcja 5.
Ćwiczenie: przesuń melodię o ton i o półton
10 minutPrzesunięcie całej melodii na inną wysokość nazywa się transpozycja. To tak, jakby tę samą piosenkę zaśpiewał najpierw mężczyzna, a potem kobieta: melodia zostaje, zmienia się tylko wysokość. Kształt palców się nie zmienia, przesuwa się tylko o progi.
e|-----------------| B|-----------------| G|-----------------| D|-----------------| A|--3--5--7--------| E|-----------------|
- Metronom na 60 BPM, jeden dźwięk na miarę, między motywami jedna miara pauzy.
- Zagraj pierwotny motyw, potem o cały ton wyżej i o półton wyżej. Przy każdym powiedz na głos dźwięki.
- Zauważ, że wszystkie brzmią jak ta sama melodia, tylko wyżej. Kształt palców się nie zmienił.
- Potem w dół: o cały ton i o półton niżej.
- Kiedy idzie płynnie, zwiększ tempo do 80 BPM.
Po czym poznasz, że to umiesz: powiesz poprawne nazwy dźwięków w każdym przesuniętym motywie, zanim go zagrasz.
Gdzie to usłyszysz w prawdziwej muzyce
Słynny motyw rekina to tylko przeplatanie dwóch dźwięków oddalonych o półton.
Pod koniec cały utwór kilka razy przesuwa się o półton wyżej. Każde przesunięcie działa jak kolejny level, choć melodia zostaje ta sama.
Wszystkie akordy o 2 progi w stronę główki. Przy akordach otwartych to nie działa, pomogą akordy barré (lekcja 20) albo kapodaster.
Podsumowanie
- →Półton (H) = 1 próg, cały ton (W) = 2 progi.
- →Między dźwiękami podstawowymi jest cały ton, oprócz E–F i B–C, gdzie jest półton.
- →Ciąg C D E F G A B C ma kroki W-W-H-W-W-W-H.
- →Przesunięcie melodii o tę samą liczbę progów to transpozycja; kształt palców zostaje ten sam.
Zadanie na dziś: twój własny motyw
10 minutKliknij 3 do 4 progów na 5. strunie i ułóż sobie motyw. Potem przesuń go i zagraj o cały ton wyżej, o półton wyżej i o cały ton niżej. Przy każdej wersji nazwij dźwięki.