12 dźwięków, z których zbudowana jest cała muzyka
Dlaczego tego potrzebujesz
Znasz to? Umiesz zagrać dziesiątki akordów i riffów, ale gdy kolega z zespołu powie „daj to o ton wyżej” albo „gramy w fis-moll”, nie wiesz, gdzie położyć palce. Grasz kształty, ale nie wiesz, jakie dźwięki w nich brzmią.
Dobra wiadomość: cała muzyka zachodnia, od Bacha po Metallicę, używa tylko 12 dźwięków. Kiedy je poznasz, gryf przestanie być siatką kropek i stanie się mapą.
Teoria w pigułce
7 dźwięków podstawowych
Muzyczny alfabet ma 7 liter: C D E F G A B. To główne przystanki na linii tramwajowej.
+ 5 przystanków pośrednich = 12
Między większością dźwięków podstawowych jest jeszcze jeden dźwięk. Między E–F i B–C nie ma żadnego. To zapamiętaj na pamięć.
Krzyżyk i bemol
# podwyższa dźwięk (próg w stronę pudła), b go obniża (próg w stronę główki). C# i Db brzmią tak samo: jeden dźwięk, dwie nazwy, jak Piotr i Piotrek.
Oktawa
Po 12 dźwiękach nazwy się powtarzają, tylko wyżej. Jak dni tygodnia: po niedzieli znowu przychodzi poniedziałek.
12 dźwięków na kliknięcie
Kliknij dźwięk w kole albo na klawiszu. Zabrzmi i zobaczysz, gdzie go znajdziesz na dwóch najgrubszych strunach.
B czy H? Dwie konwencje
W kursie używamy konwencji międzynarodowej, w której są zapisane prawie wszystkie tabulatury, oznaczenia akordów i aplikacje. W polskiej szkole muzycznej i w śpiewnikach spotkasz konwencję niemiecką: dźwięk między A a C nazywa się H a dźwięk o próg niżej (u nas Bb) nazywa się B. Jeśli w śpiewniku zobaczysz „h-moll”, to jest Bm.
| Międzynarodowo | Druga nazwa | Polska szkoła |
|---|---|---|
| C# · D# · F# · G# · A# | Db · Eb · Gb · Ab · Bb | cis/des · dis/es · fis/ges · gis/as · ais/B |
| B | – | H |
Przełącz w kole powyżej na „Polska szkoła (H)”, a zobaczysz wszystkie nazwy w tej konwencji.
Ćwiczenie: chromatyczna droga po strunie A
10 minutZagrasz wszystkie 12 dźwięków po kolei, próg po progu. Taki ciąg nazywamy skalą chromatyczną: jak iść po schodach i nie pominąć ani jednego.
e|-----------------------------------------------------| B|-----------------------------------------------------| G|-----------------------------------------------------| D|-----------------------------------------------------| A|-0---1---2---3---4---5---6---7---8---9---10--11--12--| E|-----------------------------------------------------| A A# B C C# D D# E F F# G G# A
- Ustaw 60 BPM i na każde uderzenie zagraj jeden dźwięk.
- W górę po strunie A (progi 0 → 12) nazywaj dźwięki krzyżykami: A, A#, B, C, C# …
- W dół (12 → 0) te same dźwięki bemolami: A, Ab, G, Gb, F …
- Powtórz 3 razy, potem całe ćwiczenie na 6. strunie (E).
- Kiedy idzie ci bez patrzenia, zwiększ tempo do 80 BPM.
Palce: na progach 1–4 graj palcami 1–4, potem przesuń rękę. Celem nie jest szybkość; nazwa dźwięku ma pojawić się wcześniej niż palec na progu.
Po czym poznasz, że to umiesz: przy 80 BPM powiesz poprawną nazwę każdego dźwięku na strunach A i E, w górę i w dół, bez wahania.
Gdzie to usłyszysz w prawdziwej muzyce
Motyw z początku skrada się do dźwięków od dołu o jeden próg. To chromatyka w praktyce.
Melodia zaczyna się skokiem o oktawę: ten sam dźwięk o 12 progów wyżej. Zagraj pustą strunę A, a potem 12. próg.
Teraz wiesz, którego progu szukać. A jeśli jedna wersja piosenki ma C#, a druga Db, grasz to samo.
Podsumowanie
- →Muzyka używa 12 dźwięków; 7 podstawowych to C D E F G A B.
- →Między E–F i B–C nie ma żadnego dźwięku, wszędzie indziej jest jeden.
- →Krzyżyk = o próg wyżej, bemol = o próg niżej; C# i Db to ten sam dźwięk.
- →Po 12 progach nazwy powtarzają się o oktawę wyżej.
- →W polskich śpiewnikach B jest zapisane jako H, a Bb jako B.
Zadanie na dziś: znajdź wszystkie C
Znalezione: 0 z 3Najpierw zagraj chromatyczną drogę 3 razy w górę i w dół. Potem kliknij wszystkie dźwięki C na 5. i 6. strunie aż do 15. progu.