Małe pudełko, które napędzi duże głośniki i przy tym prawie się nie nagrzewa. Wyjaśniamy, jak działa klasa D, dlaczego nie jest „cyfrowa” i na co zwrócić uwagę przy wyborze.
W skrócie
- Klasa D to wzmacniacz impulsowy o sprawności około 90 %. Mniej ciepła oznacza mniejsze wymiary.
- „D” nie oznacza cyfrowego – sygnał jest przetwarzany modulacją szerokości impulsów, a na wyjściu znów jest analogowy.
- Nowoczesne układy, takie jak TI TPA3255, grają czysto i mają niskie zniekształcenia.
- Na biurko to dziś najbardziej praktyczna klasa wzmacniaczy.
Co robi wzmacniacz
Źródło dźwięku – komputer, DAC lub telefon – wysyła słaby sygnał. Głośniki pasywne potrzebują znacznie więcej energii, aby poruszyć membrany. Wzmacniacz pobiera energię z gniazdka i „kopiuje” nią kształt oryginalnego sygnału, tylko w większej skali.
Dlaczego nie wystarczą tanie głośniki komputerowe? Mają w środku mały i słaby wzmacniacz. Jeśli chcesz prawdziwych detali, przestrzeni i basu, potrzebujesz głośników pasywnych i osobnego wzmacniacza.
Jak działa klasa D
Klasyczne wzmacniacze klasy A i AB pracują liniowo i dużą część energii zamieniają na ciepło – dlatego mają masywne radiatory. Klasa D szybko przełącza tranzystory: sygnał zamienia się w ciąg impulsów (PWM), które są wzmacniane, a filtr wyjściowy znów tworzy z nich płynny sygnał dla głośników. Tranzystory są albo całkowicie włączone, albo wyłączone, więc nagrzewają się minimalnie.
Klasa D nie oznacza cyfrowej. Litera D to po prostu kolejna klasa (A, B, C, D). Wzmacniacz przetwarza sygnał analogowy – cyfrowy dźwięk z komputera nadal potrzebuje DAC.
Klasy wzmacniaczy w skrócie
Cecha
Klasa A
Klasa AB
Klasa D
Sprawność
ok. 20–30 %
ok. 50–70 %
ok. 90 %
Ciepło
dużo
średnio
minimum
Wymiary
duże
średnie do dużych
kompaktowe
Cena za wat
wysoka
średnia
niska
Na biurko
niepraktyczne
raczej nie
idealne
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
Układ
Wzmacniacze Fosi Audio opierają się na układzie Texas Instruments TPA3255 – sprawdzonym klasyku o niskich zniekształceniach i dużym zapasie mocy. Ma go Fosi ZA3, V3 Stereo, V3 Mono, BT20A Pro i BT30D Pro.
Moc i zasilanie
Na biurko w praktyce potrzebujesz kilkudziesięciu watów, a nie setek. W przypadku TPA3255 o zapasie mocy decyduje jednak zasilacz – na przykład V3 Stereo osiąga 2× 300 W @ 4 Ω właśnie z zasilaczem 48 V. Zawsze używaj zasilacza zalecanego przez producenta.
PFFB
Starsze wzmacniacze klasy D zmieniały charakterystykę częstotliwościową w zależności od impedancji podłączonych głośników, zwłaszcza w górze pasma. Sprzężenie zwrotne za filtrem wyjściowym (PFFB, post-filter feedback) ogranicza ten wpływ. Ma je na przykład Fosi V3 Mono.
Wejścia i funkcje
Decyduje to, co podłączysz do wzmacniacza. Wejście symetryczne XLR/TRS (ZA3, V3 Mono) pomaga na brum z komputera, Bluetooth (BT20A Pro, BT30D Pro) oszczędza kable do telefonu, a wyjście na subwoofer (ZA3, V3 Stereo, BT30D Pro) uzupełnia bas małych głośników.
Polecane wzmacniacze klasy D
Parametr
Fosi ZA3
Fosi V3 Stereo
Fosi V3 Mono
Układ
TPA3255
TPA3255
TPA3255
Moc @ 4 Ω
2× 155 W
2× 300 W (48 V)
240 W / szt.
Wejścia
XLR/TRS, RCA
RCA
XLR/TRS, RCA
Bluetooth
nie
nie
nie
Wbudowany DAC
nie
nie
nie
Subwoofer
wyjście na aktywny sub
pre-out 3,5 mm
—
PFFB
—
—
tak
Najlepszy do
zestawu PC z XLR
kompaktowego biurka stereo
monobloków dla purystów
Szczegółowo omawiamy je w recenzji ZA3, recenzji V3 i w porównaniu V3 vs. ZA3.
Zalety i wady klasy D
Zalety
- Małe wymiary – zmieści się pod monitorem
- Sprawność około 90 % i prawie zero ciepła
- Duża moc za rozsądną cenę
- Niskie zniekształcenia w nowoczesnych układach
Wady
- Jakość zależy od zasilacza
- Bez PFFB brzmienie może zależeć od impedancji głośników
- Brak wbudowanego DAC – do komputera trzeba go dodać
Jak złożyć zestaw do komputera
- Komputer wysyła dźwięk cyfrowo przez USB.
- DAC zamienia go na sygnał analogowy – np. SMSL SU-1.
- Wzmacniacz klasy D wzmacnia sygnał dla głośników.
- Głośniki pasywne zamieniają go na dźwięk.
Pełną instrukcję znajdziesz w artykule Zestaw audio do komputera, a wybór konkretnego modelu w poradniku wyboru wzmacniacza.
